History

 Soil Science Society of Poland –  History

The founders of Soil Science Society of Poland were: prof. Feliks Terlikowski (Poznań University), prof. Jan Włodek (Jagiellonian University) and dr Tadeusz Mieczyński (PIGW in Puławy). The first General Assembly in 1937 approved the Society’s statute, defined the main directions of activities and chose prof. F. Terlikowski as the first president of the Society. He held this function until the year 1946. The next presidents of the Society were: Arkadiusz Musierowicz (1947-49), Marian Górski (1949-61), Lucjan Królikowski (1962-87), Stanisław Moskal (1987-95), Piotr Skłodowski (1995-).

Prace Towarzystwa reaktywowano w 1946 roku. W latach 1946-1950 powstają Oddziały Towarzystwa w Krakowie, Lublinie, Bydgoszczy-Poznaniu i Puławach, a w latach 1953-1955 w Wrocławiu, Olsztynie, Warszawie i Szczecinie. Prócz działającej stale Komisji Klasyfikacji i Nomenkulatury Gleb i Komisji Ujednolicania Metod Badania Żyzności Gleb powoływane są zespoły w celu wykonywania określonych zadań. W tym okresie organizowane są zjazdy i konferencje terenowe oraz prowadzene badania w zakresie gleboznawstwa, ochrony i racjonalnego gospodarowania gruntami. W programie prac zaprojektowano ujednolicenie najważniejszych metod badawczo-laboratoryjnych i terenowych w gleboznawstwie i chemii rolnej, ujednolicenie słownictwa i nomenkulatury gleboznawczej, kartografii gleb, zasad ochrony gleb.

Duże zasługi w rozwój Towarzystwa położył prof. M. Górski pełniący funkcję jego prezesa w latach 1949-1961. W tym okresie zaczęły wychodzić w 1950 roku Roczniki Gleboznawcze oraz w 1955 roku pismo referatowe Przegląd Naukowej Literatury Rolniczej i Leśnej. Był On inicjatorem utworzenia wojewódzkich stacji chemiczno-rolniczych w Polsce oraz niestrudzonym popularyzatorem wiedzy rolniczej i autorem wielu publikacji naukowych. W tym czasie prowadzone są również na dużą skalę prace kartograficzne. W latach 1949-1950 na zlecenie ministra rolnictwa gleboznawcy całej Polski pod redakcją prof. J. Tomaszewskiego opracowali mapę gleb Polski w skali 1:1 000 000, a następnie w latach 1951-1960 pod redakcją prof. A. Musierowicza mapę gleb Polski w skali 1:300 000. W 1954 roku utworzono, liczący około 25 osób, Komitet Gleboznawstwa i Chemii Rolnej przy V Wydziale Nauk Rolniczych i Leśnych PAN, którego przewodniczącym został prof. A. Musierowicz. Do 1961 roku Walne Zebrania Delegatów połączone ze zjazdami naukowymi Towarzystwa odbywały się corocznie lub co dwa lata. Zjazdy naukowe organizowane były w różnych częściach Polski przez kolejne Oddziały Towarzystwa.

Po śmierci prof. M. Górskiego w 1961 roku prezesem Towarzystwa został prof. L. Królikowski. Na kształt i działalność Towarzystwa znaczący wpływ wywarła osobowość prof. L. Królikowskiego, pełniącego funkcję prezesa Zarządu Głównego w latach 1961-1987. Dzięki swej zapobiegliwości i pracowitości przyczynił się do jego szerokiego rozwoju i postawił je w rzędzie najbardziej znanych towarzystw naukowych w Polsce. Towarzystwo przed wojną liczyło 44 członków, w latach 1955-1960 ponad 400, a w latach siedemdziesiątych ponad 1000 członków. W latach 1961 – 1969 powołano Oddziały Towarzystwa w Łodzi, Gdańsku, Bydgoszczy, Koszlinie, Białymstoku, Katowicach, a w latach 1979-1980 dwa następne w Siedlcach i Zielonej Górze. W roku 1960 Towarzystwo – dzięki usilnym staraniom prof. L. Królikowskiego – uzyskało własny lokal z telefonem przy ul. Wiśniowej 61. Członkowie Towarzystwa brali aktywny udział w VIII Kongresie Międzynarodowego Towarzystwa Gleboznawczego w Bukareszcie, w 1964 roku. Komisja V (Genezy, Klasyfikacji i Kartografii Gleb) zorganizowała zjazdy naukowe pod hasłami: „Geneza i typologia gleb Polski środkowej” w 1970 roku oraz „Rola Sławomira Miklaszewskiego w rozwoju nauki o glebie” w 1974 roku z licznym z udziałem gości z Francji, CSRS, NRD, Rumunii, Węgier i ZSRR

W 1974 roku ukazała się Systematyka Gleb Polski, opracowana przez 12-osobowy zespół Komisji V, jako osobny zeszyt Roczników Gleboznawczych. W 1976 roku wydano Pięciojęzyczny słownik gleboznawczy pod red. T. Komornickiego, zawierający 1428 haseł z odpowiednikami angielskimi, francuskimi, niemieckimi i rosyjskimi, a w 1986 roku wydano Album Gleb Polski pod red. prof. L. Królikowskiego. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych akywną działalność prowadziło 7 Komisji Naukowych i 28 Zespołów Roboczych Towarzystwa. W 1986 roku odbył się XIII Kongres Międzynarodowego Towarzystwa Gleboznawczego w Hamburgu. Wzięła w nim udział 24 osobowa grupa gleboznawców z Polski pod przewodnictwem wiceprezesa PTG prof. S. Moskala, która zaprezentowała 7 referatów i 17 posterów.

Po śmierci prof. L. Królikowskiego w 1987 roku prezesem Towarzystwa został wybrany prof. S. Moskal, który pełnił tę funkcję do roku 1995. W 1988 roku odbył się Zjazd Jubileuszowy 50 – lecia Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego w Warszawie. Z tej okazji drugi zeszyt 24 tomu Roczników Gleboznawczych poświęcono historii Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego, polskiego gleboznawstwa i chemii rolnej, natomiast w następnym roku ukazało się czwarte wydanie Systematyki gleb Polski, opracowane przez 17-osobowy zespół Komisji V jako osobny zeszyt Roczników.

Od 1995 roku prezesem Towarzystwa jest prof. P. Skłodowski. W 1999 roku w Lublinie odbył się 25 Kongres Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego wraz z Międzynarodową Konferencją Naukową pod hasłem Rola gleb w funkcjonowaniu ekosystemów. W Kongresie wzięło udział 373 uczestników krajowych i 43 zagranicznych z 19 krajów. W latach 1995-2007 nastąpił znaczny rozwój współpracy Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego z Towarzystwami Gleboznawczymi innych krajów. W roku 2001 Towarzystwo podpisało umowę o współpracy z Towarzystwami Gleboznawczymi Rosji i Litwy, w 2002 roku z Amerykańskim i Tureckim, a w 2005 z Ukraińskim Towarzystwem Gleboznawczym. Natomiast wcześniej, bo już w roku 1996 nasze Towarzystwo podpisało umowę o współpracy z Niemieckim Towarzystwem Gleboznawczym. Współpraca między Towarzystwami w ramach umów dotyczy głównie: wzajemnej wymiany materiałów naukowych i informacji o konferencjach naukowych, szkoleniach, warsztatach roboczych, udziału przedstawicieli Towarzystw w krajowych Kongresach Gleboznawczych, organizowania wspólnych konferencji naukowych i seminariów. Zwykle około 20 polskich gleboznawców bierze aktywny udział w kolejnych Kongresach Międzynarodowego Towarzystwa Gleboznawczego (obecnie IUSS). W 2003 roku w Krakowie odbył się 26 Kongres Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego wraz z Międzynarodową Konferencją Naukową. Wzięło w nim udział 300 uczestników krajowych i 30 zagranicznych.

Wraz ze zmianą warunków finansowania badań naukowych w roku 1990 drastycznie spadły dochody Towarzystwa, szczególnie z wykonywanych ekspertyz i analiz, co spowodowało osłabienie działalności Komisji Naukowych. Obecnie działa tylko Komisja Genezy Klasyfikacji i Kartografii Gleb, natomiast zespoły robocze są powoływane do wykonania konkretnych prac zleconych i ekspertyz. Powołano między innymi zespoły do opracowania: Klasyfikacji gleb leśnych, Siedliskowych podstaw hodowli lasu, Zasad kartowania siedlisk leśnych oraz specjalistycznych badań gleboznawczych dla projektowanych kopalni odkrywkowych w rejonie Konina.

authors: Piotr Skłodowski, Józef Chojnicki